Zin in de natuur?

Op zondag 10 februari organiseerde De Vrijplaats een bijeenkomst over het ervaren van zin via de natuur. De inleiding werd verzorgd Marianne van den Broek, geestelijk verzorger en tevens programmamedewerker bij De Vrijplaats. Interviewer was Helen Land, natuurgids voor het Instituut voor Natuureducatie en duurzaamheid (IVN).

Marianne beschreef twee stromingen binnen het humanisme, die verschillen in de manier waarop de natuur en de mens zich tot elkaar verhouden. Het rationele ‘Verlichtingshumanisme’ is de dominante stroming binnen het humanisme. Hierin wordt de nadruk o.a. gelegd op autonomie en gesloten vrijheid en alleen de mens wordt als intrinsiek waardevol gezien. Het minder zichtbare ecocentrisch humanisme kent de gehele natuur intrinsieke waarde toe en kenmerkt zich door een houding van openheid, verbondenheid en gelijkwaardigheid.

Marianne betoogde dat de kenmerken van het Verlichtingshumanisme als nadeel hebben, dat zij het ervaren van zin via de natuur in de weg staan. Het ecocentrisch humanisme kan juist de zinbevorderende werking van de natuur voor een mens stimuleren.

Hierna gingen Marianne en Helen in gesprek over op welke manier de natuur zinbevorderend kan werken. Ook stonden zij stil bij het belang van natuurervaringen voor kinderen. Natuurervaringen op jonge leeftijd kunnen de basis leggen voor een gevoel van verbinding met de natuur en aandacht voor milieubewustzijn op latere leeftijd. Het eerste deel werd afgesloten met een natuurgedicht van Hans Bouma.

Na de pauze gingen de deelnemers verder in kleine groepen en spraken met elkaar over hun eigen natuurervaringen en over hun houding ten aanzien van de natuur. Gevoelens van vrijheid en verbondenheid werden veel genoemd in relatie tot de natuur, maar ook gevoelens van verliefdheid of de ervaring opgetild te worden door de natuur. Het was duidelijk te merken dat veel deelnemers ook persoonlijk veel zin ervaren via de natuur.

Ter afsluiting volgden een aantal leestips op het gebied van natuur en spiritualiteit:

  • Ton Lemaire: Met open zinnen. Natuur, landschap, aarde.
  • Angela Roothaan: Terugkeer van de natuur. De betekenis van natuurervaring voor een nieuwe ethiek.
  • Matthijs G.C. Schouten: Spiegel van de natuur. Het natuurbeeld in cultuurhistorisch perspectief.
  • Robert Macfarlane: De laatste wildernis.
  • Jaap Voigt: Leven & werken in het ritme van de seizoenen.

De persoonlijke uitwisseling van ervaringen en visies zijn door de deelnemers erg gewaardeerd. Veel bezoekers waren ook geïnteresseerd in de doctoraalscriptie van Marianne van den Broek. Deze is in zijn geheel online te lezen >.