Compassie en vriendschap met vreemden

De Vrijplaats, zondag 29 november 2015, verslag door Tineke Snaterse
Aanwezig: ongeveer 25 mensen.

De bijeenkomst werd geleid door Heleen Jonker en Marco Oostdijk. Het thema sloot aan bij eerdere De Vrijplaats-bijeenkomsten over compassie. Dit begrip is onder meer uitgewerkt in een 12-stappenplan van de theologe Karen Armstrong.

Uitgangspunt voor de gezamenlijke discussie van deze ochtend over bovenstaand thema was een korte TED-film. De film behelsde een ontroerende presentatie van twee moeders over een emotionele, traumatische gebeurtenis.

9 11 mothers

Beide moeders treurden om het verlies van hun zoon na de aanslag op het Wereld Trade Center op 11-9-2001, maar zij vertegenwoordigden twee heel verschillende werelden. Met elkaar gingen zij in dialoog. De zoon van de ene – blanke – vrouw was slachtoffer van de aanslag op nine-eleven, de andere, een – donkere – (Marokkaanse) vrouw bleek de moeder te zijn van één van de verdachte jongens van die aanslag. Beide vrouwen toonden publiekelijk hun rouw en verdriet, maar zij gedroegen zich daarnaast ook edelmoedig: ze uitten tevens hun grote begrip en respect voor de ander in diens verdrietige situatie.

De vraag van deze ochtend was: kunnen we als humanisten leren van die twee vrouwen en hoe en in welke mate kunnen we zelf compassie en vergeving in de huidige tijd opbrengen?

Marco vroeg de zaal allereerst om een korte reactie op de film. Merendeels vond men het heel ontroerend en kwetsbaar van deze twee vrouwen om zo voor een zaal mensen (vrouwen) hun gevoelens over de gebeurtenissen op 11-9 te uiten. Door een van de aanwezigen werd de vraag gesteld of juist vrouwen/moeders een dergelijke taak tot verzoening hebben, of dat zo iets ook door mannen zou kunnen worden gedaan. Daar werd verschillend over gedacht. Iemand bracht naar voren dat moeders dan juist hun zoons en dochters tot een dergelijke tolerante levenshouding zouden moeten opvoeden. Iets onderbelicht bleef in deze korte film wat de achtergrond was van deze vrouwen, van waaruit ze reageerden, zodat je hun motieven om zo te reageren nog beter kon begrijpen.

Vervolgens werden onder leiding van Heleen de volgende twee stellingen in twee rondes, in kleine, wisselende discussiegroepjes, besproken. De resultaten van deze discussies werden vervolgens op flappen geschreven en plenair nabesproken.

Stelling 1:

Compassie, vergeving of vriendschap met een vreemde of ‘vijand’ vraagt te veel van ons, gewone mensen. Toch wordt dat in onze tijd gevraagd.

Vraag: (mee eens, mee oneens, vanuit welke waarden, jouw eigen ervaringen?)

Stelling 2:

Juist van ons, humanisten en vrijzinnigen, wordt in deze tijd een voorbeeld gevraagd.

Vraag: Hoe ga jij dat zelf praktisch doen? (Mee eens, mee oneens,) praktische voorbeelden?

Reacties op stelling 1:

We proberen het wel: begrip voor en empathie met die vijandige ander te hebben… Maar voor sommigen is dit vanuit hun eigen traumatische levenservaring met ‘een vijand’ wel erg moeilijk. ‘Verdraagzaam zijn’ is vaak het maximaal haalbare. Ook werd genoemd, dat de beïnvloeding door meningen die via de media (vooral tv) op ons af komen rond dit onderwerp, ons erg lijken te bepalen. Iemand pleitte voor meer geloof in de mens en adviseerde soms de tv dan maar liever uit te doen…! Anderen bespeurden juist op tv de laatste tijd wat meer tolerantie voor afwijkende meningen. De intolerantie voor andersdenkende anderen, het ‘vijandbeeld’ zien we overigens zowel terug bij Joden en Christenen als bij fanatieke Islamaanhangers zoals I.S…
Advies: begin ‘klein’: dicht bij huis! Geef zelf het goede voorbeeld. Belangrijke waarden in dit verband zijn: interesse en respect.

Reacties op stelling 2:

Niet iedereen was het eens met deze stelling! We vinden dat niet alleen humanisten, maar eigenlijk iedereen hierin actief moet zijn. Zèlf deden sommige aanwezigen dit door:
het goede voorbeeld te geven en tolerant te zijn, door goed te luisteren naar de ander, door het democratisch burgerschap in de praktijk te beoefenen: door in gesprekken aandacht te geven aan de persoonlijke omstandigheden van de ander, door waardering te uiten voor de ander. En ook door met nieuwe Nederlanders met hun andere normen en waarden actief contact te zoeken, – hen ook letterlijk op te zoeken- en hen te accepteren.

De discussietijd bleek te kort om uitgebreid stil te staan bij alle meningen, maar de bijeenkomst werd door vrijwel iedereen als heel waardevol ervaren. “We kunnen allemaal morgen aan de slag”, aldus Marco in zijn slotwoord.