Bijeenkomst over Theosofie

Op zondag 31 augustus 2014 hebben Meijer Stadt en Aad Pronk een lezing verzorgd over theosofie. Hieronder is in het eerste deel  de inhoud van die lezing opgenomen. Het tweede deel bevat een kortverslag van de discussie die nav de inleiding is gevoerd.

Deel 1: Lezing

In het verleden was het menselijke inzicht beperkt. Achter de horizon dacht men dat er niets was totdat iemand opstond en verder dan die horizon ging kijken. Veelal werd zo iemand meteen verbannen of op de brandstapel gegooid. Het heeft eeuwen en eeuwen geduurd om tot een bepaalde denkontwikkeling te komen. Dit geldt voor verschillende gebieden zoals het religieuze terrein en het wetenschappelijke gebied.

Plato waarschuwde de mensheid al om gewoonte-denken te schuwen omdat dit onbetrouwbaar is. Ook Socrates zocht naar de kern der dingen. Dus niet naar het uiterlijke waarneembare maar wat er werkelijk achter de manifestatie zit. Hij stelde dat ons denken versluierd is door persoonlijke opvattingen.

Eind negentiende eeuw vierde religie, wetenschap en materialisme hoogtij. Die werd door een aantal mensen als zeer beklemmend en remmend ervaren.

In die periode werd de Theosofische Beweging in New York gesticht door Helena Petrova Blavatsky. Zelf stelde zij dat haar taak op aarde was om de denkgewoonten van de mensen te doorbreken. Haar boek ‘Isis Ontsluierd’ werd in 1877 gepubliceerd. In dit boek beschrijft zij wijsheden over leven en dood. Ook over oorzaak en gevolg en over levensfilosofie, zoals de zin van het leven en evolutie.

Veel mensen vragen zich af wat Theosofie eigenlijk is of wat het inhoudt. Nu zijn de huidige teksten ook niet altijd goed leesbaar of even duidelijk. Ik zal proberen om een beperkte toelichting te geven. Die toelichting blijkt eenvoudiger dan je zou vermoeden.

Theosofie is ontstaan uit de woorden Theos dat God betekent en Sophia dat wijsheid betekent. Theosofie is echter geen godsdienst! Theosofie is ook geen stelsel van wijsgerige gedachten die het begripsvermogen van de mens te boven gaat! Theosofie is levenswijsheid in de directe betekenis van het woord. En ieder mens dat over een gezond en logisch denkvermogen beschikt, kan het bevatten.

Theosofie geeft steun en kennis over:

  • Levenswijsheid over hoe om te gaan met anderen.
  • Levenswijsheid over de beweegredenen van de menselijke ziel.
  • Levenswijsheid over het hoe en waarom van het leven.
  • Levenswijsheid over de oorsprong en de bestemming van het bestaan.

Theosofie kan je onderscheiden in twee richtingen.

  • Wijsheid die aanwijzingen geeft over het menselijk handelen
  • Kennis over de wetten van het heelal.

Je kan het dus een stelsel van beginselen noemen. Het is echter belangrijker om de theosofische beginselen tot een levenshouding te maken dan alle diepzinnige aspecten te kennen. Met andere woorden, het handelen is belangrijker dan de wetenschap.

Doordat de praktijk van het leven als grondslag wordt beschouwd, is het volkomen onverschillig wat je wel of niet geloofd. Daarom kan Theosofie niet gebonden zijn aan de een of andere geloofsovertuiging, maatschappelijk inzicht of sociale positie. Vaak komt het voor dat nastreven van materieel bezit het zorgen voor onze medemens in de weg zit.

Wanneer je zonder onderscheid van huidskleur, nationaliteit, ras of maatschappelijke positie met de medemens omgaat en iedereen het recht geeft om op zijn eigen wijze te leven en gelukkig te worden is men theosoof. Daarbij is het volstrekt onbelangrijk of je bijvoorbeeld de christelijke leer aanhangt, boeddhist bent of geen religieus geloof hebt.

Theosofie stelt broederschap, naastenliefde en zelfverloochening niet als vage en bovenmenselijke idealen voor maar toont aan dat broederschap een feit is in de natuur en gebaseerd is op de structuur van het universum. Het gezegde ‘Mens ken uzelf’ is een leidraad die uitstekend toepasbaar is bij het zoeken naar goed en kwaad. Opvattingen hierover hangen nauw samen met milieu, religie, land of ras. Anders gezegd de culturele achtergrond van het individu. Zoals Plato, Socrates en Zarathoestra al schreven, mag die persoonlijke afkomst dit zoeken niet vertroebelen.

De leer van de Theosofie is een uitstekend middel om tot een zuiver oordeel te komen. Belangrijk hierbij is het bewust denken. Dit kan inhouden dat je jouw denkpatroon moet veranderen om te voorkomen dat je de waarnemingen kleurt of handelingen baseert op je afkomst en eerdere ervaringen. Hiervoor is, zoals ik al eerder zei, een andere manier van denken nodig die je met veel oefenen kan krijgen. Het uiteindelijke resultaat is de oefening dubbel en dwars waard.

Lees verder voor deel 2: Verslag van de discussie >